Objawy WZJG

Do najczęściej występujących objawów należą:

  • ból brzucha – może mieć charakter skurczowy, występując zwykle po lewej stronie (wzdłuż przebiegu jelita grubego po lewej stronie ciała);
  • biegunka – wraz z nasileniem zmian zapalnych i owrzodzenia błony śluzowej jelito traci zdolność wchłaniania wody z przechodzących przez nie produktów przemiany materii, prowadząc do biegunki;
  • obecność krwi lub śluzu w stolcu – uszkodzona i owrzodzona śluzówka jelita może także wytwarzać duże ilości śluzu i krwi, które są wydzielane do stolca.

Inne objawy zależą od stopnia nasilenia choroby, czyli jej formy łagodnej, umiarkowanej bądź ciężkiej.

Tabela 3: Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

  Nasilenie łagodne Nasilenie umiarkowane Nasilenie ciężkie
Krew w stolcu Obecna Obecna Obecna wraz z dużą ilością materiału ropnego. Wzdęcia brzucha, obecność powietrza w jelicie. Gorączka i ogólne złe samopoczucie.
Rodzaj stolca Słabo strawiony Wodnisty Biegunka
Wypróżnienia Kilka razy na dobę Częste Bardzo częste. Ciągła potrzeba wypróżnienia
Nagła potrzeba wypróżnienia Obecna Obecna Obecna
Inne objawy Potrzeba oddania stolca pomimo opróżnionej odbytnicy (parcie na stolec). Możliwość uczucia zmęczenia, apatyczności. Potrzeba oddania stolca pomimo opróżnionej odbytnicy (parcie na stolec). Gorączka, zmniejszenie masy ciała, uporczywy ból brzucha (zwłaszcza po lewej stronie), wzdęcia, uczucie zmęczenia.

Utrata krwi może w konsekwencji prowadzić do niedokrwistości. Biegunka i ból brzucha mogą powodować zmniejszenie apetytu oraz masy ciała. Objawy te mogą także powodować uczucie zmęczenia, będące również ubocznym skutkiem niedokrwistości.

Podczas leczenia objawy stopniowo ustępują w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. U osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może także występować zaparcie, prowadzące do napadów bólu brzucha i wzdęć.

Dzieci z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego mogą rozwijać się lub rosnąć nieprawidłowo. Podczas leczenia objawy stopniowo ustępują w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. U osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego mogą także naprzemiennie występować zaparcia.

W przypadku następujących objawów należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza specjalisty:

  • ból, owrzodzenie lub bolesny obrzęk odbytnicy;
  • ostre (nagłe) nasilenie powikłań;
  • bardzo nasilone wzdęcie brzucha, bóle brzucha, wymioty bądź zaparcie – mogą wskazywać na niedrożność jelita.

Piśmiennictwo

  1. Molodecky, N.A., Soon, I.S., Rabi, D.M., Ghali, W.A., Ferris, M., Chernoff, G., Benchimol, E.I., Panaccione, R., Ghosh, S., Barkema, H.W., et al. (2012). Increasing Incidence and Prevalence of the Inflammatory Bowel Diseases With Time, Based on Systematic Review. Gastroenterology 142, 46–54.e42.

Czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna?

Choroba Leśniowskiego-Crohna jest przewlekłą (długotrwałą) chorobą zapalną, która może się rozwinąć w dowolnym miejscu przewodu pokarmowego – od jamy ustnej po odbytnicę.

Schorzenie to zwykle występuje w obrębie odbytnicy, pozostałego odcinka jelita grubego oraz w dolnych fragmentach jelita cienkiego (w końcowym odcinku jelita krętego). W bardzo rzadkich przypadkach zmiany chorobowe mogą także obejmować żołądek, przełyk lub jamę ustną.

Więcej informacji na temat układu pokarmowego

U około jednej trzeciej pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna zmiany występują jedynie w obrębie jelita grubego, a kolejna jedna trzecia przypadków dotyczy tylko jelita cienkiego. U pozostałej jednej trzeciej pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna zmiany obejmują zarówno jelito grube, jak i cienkie.

Stan zapalny może penetrować głęboko do wszystkich warstw ściany jelita. Choroba może „pomijać” niektóre odcinki jelita, tak więc w jej przebiegu można obserwować zmienione chorobowo fragmenty oddzielone prawidłowymi fragmentami jelita.

Rycina 1: Miejsca występowania choroby Leśniowskiego-Crohna w obrębie jelit.

Informacje na temat wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

W przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna obserwuje się bardziej uporczywe objawy niż przy wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, z nasileniem bólów brzucha i biegunki, szczególnie w porze posiłków.

FAKT: Jeden z członów nazwy choroby pochodzi od nazwiska amerykańskiego lekarza Burrilla Bernarda Crohna, który w 1932 roku opisał ją i nazwał miejscowym zapaleniem jelita krętego (odcinka jelita cienkiego). W późniejszym czasie w nazwie choroby umieszczono jego nazwisko w dowód uznania dla pracy włożonej w poznanie tego schorzenia.

U kogo występuje choroba Leśniowskiego‑Crohna?

Tabela 1: U kogo występuje choroba Leśniowskiego-Crohna?

Europa 0,3–12,7 na 100 000 osób
Azja i Środkowy Wschód 0,04–5,0 na 100 000 osób
Ameryka Północna 0–20,2 na 100 000 osób
Wiek Choroba może wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej jej rozwój rozpoczyna się pomiędzy 18. i 35. rokiem życia.
Płeć Równy odsetek kobiet i mężczyzn.
Inne Najczęściej występuje u osób palących wyroby tytoniowe — palenie tytoniu powoduje zaostrzenie choroby. W porównaniu z osobami niepalącymi u palaczy z ChLC istnieje dwukrotnie większe ryzyko leczenia operacyjnego. Ryzyko to znika w chwili zaprzestania palenia.

Badacze odkryli, że u niektórych osób choroba Leśniowskiego-Crohna może występować rodzinnie. W istocie aż do 20% osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna posiada krewnego pierwszego stopnia (kuzyna pierwszego stopnia lub bliższego krewnego), u którego występuje choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Istnieje czynnik genetyczny. Ryzyko rozwoju choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci bądź rodzeństwa wynosi 10% i wzrasta do 35% w przypadku występowania choroby u obojga rodziców.

Objawy

Objawy choroby są różne w zależności od jej umiejscowienia w jelicie cienkim lub grubym. W porównaniu z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego czas pomiędzy pojawieniem się pierwszych objawów i rozpoznaniem choroby często może być dłuższy ze względu na możliwe niecharakterystyczne objawy początkowe, które utrudniają prawidłowe rozpoznanie.

Obserwuje się większą tendencję do występowania bólu brzucha i nieco mniejszej ilości krwi w stolcu.

Do objawów choroby należą:

Tabela 2: Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna.

Krew w stolcu Sporadyczna
Biegunka Luźne, wodniste lub częste wypróżnienia
Nagła potrzeba wypróżnienia Obecna
Krwawienie z odbytnicy Od czasu do czasu
Gorączka Od czasu do czasu
Dolegliwości bólowe Czasami – zwykle dotyczą prawej dolnej części jamy brzusznej z możliwym bólem w obrębie miednicy.
Inne
  • Zmniejszenie apetytu.
  • Zmniejszenie masy ciała.
  • Uczucie zmęczenia.
  • Owrzodzenia, ropnie oraz przetoki w okolicy odbytu z możliwym wydzielaniem ropy (zmiany w obrębie odbytu mogą przez pewien czas być pierwszymi i jedynymi objawami choroby).
  • Owrzodzenie jamy ustnej.

U dzieci z chorobą Leśniowskiego-Crohna może nastąpić zahamowanie wzrostu i rozwoju płciowego.

Informacje dla opiekunów osób z NZJ

Piśmiennictwo

  1. Molodecky, N.A., Soon, I.S., Rabi, D.M., Ghali, W.A., Ferris, M., Chernoff, G., Benchimol, E.I., Panaccione, R., Ghosh, S., Barkema, H.W., et al. (2012). Increasing Incidence and Prevalence of the Inflammatory Bowel Diseases With Time, Based on Systematic Review. Gastroenterology 142, 46–54.e42.

Uwaga na... Raka jelita grubego

Czy wiadomo Panu/Pani, że w przypadku osób z NZJ ważne są badania przesiewowe pod kątem występowania raka jelita grubego?

Dlaczego?

Przewlekłe zapalenie jelita grubego wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozwoju raka jelita grubego.

Co można zrobić, aby się chronić?

  1. Poddawać się badaniom przesiewowym!
    Wczesne wykrycie raka jelita grubego dzięki badaniom przesiewowym oznacza częstsze powodzenie leczenia. Należy ustalić z lekarzem terminy i częstość wykonywania badań przesiewowych, a także, co roku zgłaszać się na ogólne badania lekarskie.
  2. Kontynuować leczenie!
    W niektórych badaniach sugeruje się, że leki kontrolujące stan zapalny jelita grubego mogą także zmniejszać ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. U osób z NZJ ryzyko rozwoju choroby jest podwyższone i zwiększa się wraz z bardziej rozległymi zmianami chorobowymi. W niedawno prowadzonych badaniach szacuje się, że choć częstość występowania raka jelita grubego u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego zmniejszyła się w ciągu ostatnich 60 lat do 1,2 na 1000 pacjentolat ryzyko wzrasta wraz z czasem trwania NZJ.

Czynniki ryzyka

U osób z NZJ ryzyko rozwoju choroby jest podwyższone i zwiększa się wraz z bardziej rozległymi zmianami chorobowymi. W niedawno prowadzonych badaniach szacuje się, że choć częstość występowania raka jelita grubego u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego zmniejszyła się w ciągu ostatnich 60 lat do 1,2 na 1000 pacjentolat, ryzyko wzrasta wraz z czasem trwania NZJ.

W ciągu 8–10 lat od początku rozwoju choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ryzyko rozwoju RJG staje się zauważalne.

Do czynników ryzyka rozwoju raka jelita grubego należą: rozległe zapalenie jelita grubego, młody wiek w chwili rozpoznania, RJG w wywiadzie rodzinnym i przewlekłe zapalenie jelita grubego.

W przypadku długotrwałego stanu zapalnego przewlekle zapalna i owrzodzona śluzówka jelita ulega ciągłej odnowie i zdrowieniu, przez co jest bardziej podatna na rakotwórcze mutacje, narażając całą błonę śluzową jelita grubego na ryzyko wytwarzania komórek przedrakowych.

Stopnie zaawansowania RJG

U osób z rozpoznaniem raka jelita grubego zlokalizowanego tylko w obrębie jelita (stopnie zaawansowania 1–2) istnieje większe prawdopodobieństwo długiego czasu przeżycia.

Stopień zaawansowania 0 (rak przedinwazyjny): wszystkie komórki nowotworowe znajdują się w obrębie wewnętrznej śluzówki jelita, a ryzyko ich rozprzestrzenienia się jest nieznaczne.

Stopień zaawansowania 1: z wewnętrznej śluzówki nowotwór rozprzestrzenia się jedynie do warstwy mięśniowej i nie zajmuje węzłów chłonnych.

Stopień zaawansowania 2a: nowotwór rozrasta się do zewnętrznej warstwy ściany jelita, jednak nie stwierdza się obecności komórek nowotworowych w węzłach chłonnych.

Stopień zaawansowania 2b: nowotwór rozrasta się poprzez zewnętrzną warstwę ściany jelita do przylegających tkanek lub narządów, jednak nie rozprzestrzenia się do węzłów chłonnych.

Stopień zaawansowania 3a: nowotwór nadal występuje w wewnętrznej warstwie ściany jelita lub rozrasta się do warstwy mięśniowej, a w 1–3 pobliskich węzłach chłonnych stwierdza się obecność komórek nowotworowych.

Stopień zaawansowania 3b: nowotwór rozrasta się do zewnętrznej warstwy ściany jelita lub do przylegających tkanek bądź narządów, a w 1–3 pobliskich węzłach chłonnych stwierdza się obecność komórek nowotworowych.

Stopień zaawansowania 3c: rozległość zmian nowotworowych jest dowolna, a nowotwór rozprzestrzenia się do co najmniej 4 pobliskich węzłów chłonnych, jednak nie daje przerzutów do innych narządów.

Stopień zaawansowania 4: nowotwór rozprzestrzenia się do innych narządów, np. do wątroby lub płuc, poprzez układ chłonny lub krwionośny.

Rak jelita grubego: informacje na temat badań przesiewowych

W przypadku osób z NZJ endoskopowe badania przesiewowe umożliwiły zwiększenie prawdopodobieństwa przeżycia w odniesieniu do RJG1. Organizacja ECCO zaleca, aby wszyscy pacjenci z NZJ byli poddawani badaniom przesiewowym z wykorzystaniem kolonoskopii w celu monitorowania ich pod kątem rozwoju RJG. Zaleca się, aby pierwszą kolonoskopię wykonać po upływie 6–8 lat od pojawienia się początkowych objawów NZJ, a następne badania co 1–2 lata u osób obciążonych wysokim ryzykiem rozwoju RJG oraz co 3–5 lat u pacjentów obciążonych mniejszym ryzykiem.

Badanie przesiewowe pod kątem rozwoju RJG wymaga przeprowadzenia pełnej kolonoskopii, w trakcie której lekarz bada odbytnicę oraz całą okrężnicę przy użyciu giętkiego światłowodu i może usunąć wszelkie nieprawidłowe struktury. Przed kolonoskopią należy oczyścić całe jelito grube. W ramach przygotowania do badania pacjent zwykle otrzymuje środki uspokajające.

Oczyszczenie jelita wymaga zastosowania specjalnych środków, takich jak glikol polietylenowy wraz z elektrolitami lub bez elektrolitów bądź pikosiarczan sodu i tlenek magnezu, które działają przeczyszczająco, powodując przemieszczenie wody do światła jelita i pobudzając perystaltykę jelit w celu wypłukania zawartości jelita.

Piśmiennictwo

  1. Van Assche G, Dignass A, Bokemeyer B, et al. Second European evidence-based consensus on the diagnosis and management of ulcerative colitis part 3: special situations. J Crohns Colitis 2013; 7: 1–33.
  2. Rubin DC, Shaker A, Levin MS. Chronic intestinal inflammation: inflammatory bowel disease and colitis-associated colon cancer. Front Immunol 2012; 3: 107.
  3. Velayos FS, Terdiman JP, Walsh JM. Effect of 5-aminosalicylate use on colorectal cancer and dysplasia risk: a systematic review and metaanalysis of observational studies. Am J Gastroenterol 2005; 100: 1345–53.
  4. Castaño-Milla C, Chaparro M, Gisbert JP. Systematic review with meta-analysis: the declining risk of colorectal cancer in ulcerative colitis. Aliment Pharmacol Ther 2014; 39: 645–59.
  5. Eaden JA, Abrams KR, Mayberry JF. The risk of colorectal cancer in ulcerative colitis: a meta-analysis. Gut 2001; 48: 526–35.
  6. Sebastian S, Hernández V, Myrelid P, et al. Colorectal cancer in inflammatory bowel disease: results of the 3rd ECCO pathogenesis scientific workshop (I). J Crohns Colitis 2014; 8: 5–18.
  7. Triantafillidis JK, Nasioulas G, Kosmidis PA. Colorectal Cancer and Inflammatory Bowel Disease: Epidemiology, Risk Factors, Mechanisms of Carcinogenesis and Prevention Strategies. Anticancer Res 2009; 29: 2727–37.
  8. Velayos FS, Loftus EV, Jess T, et al. Predictive and protective factors associated with colorectal cancer in ulcerative colitis: A case-control study. Gastroenterology 2006; 130: 1941–9.
  9. Annese V, Daperno M, Rutter MD, et al. European evidence based consensus for endoscopy in inflammatory bowel disease. J Crohns Colitis 2013; 7: 982–1018.
  10. Connor A, Tolan D, Hughes S, Carr N, Tomson C. Consensus guidelines for the safe prescription and administration of oral bowel-cleansing agents. Gut 2012; 61: 1525‑32.
  11. TNM and number stages of bowel cancer | Cancer Research UK. http://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/type/bowel-cancer/treatment... (data uzyskania dostępu: 3 marca 2015 r.).
  12. Cancer of the Colon and Rectum - SEER Stat Fact Sheets. http://seer.cancer.gov/statfacts/html/colorect.html (data uzyskania dostępu: 3 marca 2015 r.).
  13. Brenner H, Bouvier AM, Foschi R, et al. Progress in colorectal cancer survival in Europe from the late 1980s to the early 21st century: the EUROCARE study. Int J Cancer J Int Cancer 2012; 131: 1649–58.

Niepokój z powodu problemów jelitowych?

Schorzenie lub zaburzenie dotyczące jelit, czyli dolnego odcinka przewodu pokarmowego, może wywoływać kilka objawów, takich jak:

  • problemy z wypróżnianiem;
  • biegunka;
  • uczucie zaparcia;
  • ból brzucha;
  • obecność krwi w stolcu.

Powyższe objawy mogą być krępujące i niepokoić pacjenta w odniesieniu do jego stanu zdrowia.

Należy wiedzieć o tym, że przyczyn występowania objawów jelitowych jest wiele – np. zatrucie pokarmowe, zespół drażliwego jelita i nieswoiste zapalenia jelit (NZJ). Tak więc zamiast martwić się o najgorsze, pamiętajmy, że u większości pacjentów przyczyna występujących u nich dolegliwości jest często mniej poważna niż sobie wyobrażali!

Pamiętajmy – najlepszą metodą dowiedzenia się, co nam dolega i jaki jest najlepszy sposób leczenia, jest zwrócenie się o pomoc medyczną.

Przygotowanie do wizyty u lekarza

Wizyta u lekarza w związku z problemami jelitowymi może powodować uczucie skrępowania bądź lęku. Jednak należy pamiętać o tym, że lekarz posiada duże doświadczenie w zajmowaniu się różnymi kłopotliwymi dolegliwościami i w żadnym przypadku nie będzie czuć skrępowania podczas rozmowy na temat objawów jelitowych występujących u pacjenta.

Dobre przygotowanie do wizyty zapewni pacjentowi większe poczucie pewności siebie i uzyskanie wszelkich potrzebnych informacji. Poniżej zamieszczonych jest kilka wskazówek na temat przygotowania do wizyty u lekarza. Niezależnie od tego, czy będzie to pierwsza wizyta i nie wiadomo, czy u pacjenta występuje NZJ, czy też choroba ta została już rozpoznana, poniższe wskazówki pomogą uzyskać możliwie największą korzyść z wizyty.

shutterstock_113775370

 

Wizyta u lekarza w związku z problemami jelitowymi

Objawy

Należy omówić wszystkie występujące objawy bez względu na to, czy wydają bądź nie wydają się związane z jelitami. Mogą do nich należeć:

  • biegunka;
  • zaparcie;
  • obecność krwi w stolcu;
  • podrażnienie lub ropień w obrębie odbytu;
  • uczucie zmęczenia;
  • ogólne złe samopoczucie.

Przed wizytą u lekarza proponujemy skorzystać z naszego Weryfikatora objawów, ponieważ może on pomóc w odnotowaniu występujących objawów i ułatwić ich omówienie przy użyciu wydruku.-  do ustalenia, czy będzie to na naszej storonie)

Leki

Należy przygotować wykaz wszystkich przyjmowanych obecnie leków. Dotyczy to wszelkich ewentualnie stosowanych alternatywnych/uzupełniających metod leczenia oraz wszelkich leków nabywanych w aptece.

Odzież

Należy założyć luźną odzież na wypadek gdyby lekarz musiał przeprowadzić badanie fizykalne.

Wizyta u specjalisty w leczeniu NZJ

W przypadku rozpoznania NZJ pacjent kierowany jest do odpowiedniego specjalisty. Jest to zwykle lekarz klinicysta posiadający duże doświadczenie w opiece nad pacjentami z NZJ.

Przed wizytą u specjalisty można także:

  • Przygotować pytania, na przykład:
    • Który odcinek przewodu pokarmowego jest u mnie zmieniony chorobowo? (Więcej informacji na ten temat można znaleźć w części „Informacje na temat NZJ”.)
    • Ile upłynie czasu zanim poczuję się lepiej?
    • Jak długo będę musiał(-a) przyjmować leki?
    • Jakie są działania niepożądane przyjmowanego przeze mnie leku?
    • Czy ten lek będzie wchodzić w interakcje z lekami, które zacząłem/zaczęłam przyjmować już wcześniej?
    • Czy są jakieś schorzenia inne niż NZJ, które mogą przyczyniać się do występowania u mnie obecnych objawów?
    • Jeśli wystąpią u mnie objawy zaostrzenia choroby, kiedy należy się z Panem/Panią skontaktować? Które objawy wymagają natychmiastowej pomocy, a kiedy należy poczekać na wizytę u lekarza?
    • Jak często powinienem/powinnam zgłaszać się na wizyty? Kiedy odbędzie się następna wizyta?
    • Czy należy wykonać u mnie więcej badań, a jeśli tak, w jakim terminie / jak często?
    • Czy w przypadku występującego u mnie NZJ nastąpi pogorszenie choroby?
    • Czy powinienem/powinnam zgłosić się do innych pracowników służby zdrowia, np. do pielęgniarki specjalizującej się w gastroenterologii, dietetyka, psychologa itp.?
    • Jakie zmiany powinienem/powinnam wprowadzić do mojego stylu życia?
    • Czy powinienem/powinnam unikać niektórych produktów żywnościowych lub leków, aby zapobiegać objawom zaostrzenia choroby?
    • Czy w związku z NZJ otrzymam plan postępowania?
    • Czy występujące u mnie NZJ może prowadzić do raka jelita grubego?
    • Czy muszę poddać się operacji?
  • Przynieść ze sobą zeszyt, aby zanotować odpowiedzi na pytania, ponieważ zostanie omówionych wiele szczegółów. W późniejszym czasie należy przejrzeć notatki i zapisać wszelkie ewentualne dalsze pytania przeznaczone na następną wizytę.
  • Poprosić specjalistę w leczeniu NZJ o omówienie wyników analiz krwi i innych badań.
  • Prowadzić dziennik odżywiania się i/lub objawów i przynieść go ze sobą na wizytę. Można go wykorzystać w celu sprawdzenia, jakie rodzaje żywności powodują zaostrzenie objawów. Dziennik może być także przydatny przy ustaleniu planu postępowania w związku z NZJ.
  • Przynieść ze sobą na wizytę formularz planu postępowania w związku z NZJ, tak aby razem ze specjalistą zanotować stosowne informacje.

Postępowanie w związku z NZJ

Z medycznego punktu widzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna nie można wyleczyć, jednak przy użyciu pewnych metod można radzić sobie z chorobą i kontrolować ją w celu zapobiegania zaostrzeniom i powikłaniom. Do metod tych należą:

  • Dieta
  • Styl życia
  • Farmakoterapia i ewentualnie, zabieg chirurgiczny 

Farmakoterapia w NZJ

Podstawową rolę w postępowaniu w związku z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego-Crohna odgrywa farmakoterapia. Ogólnie zadaniem leków jest zmniejszenie stanu zapalnego jelit i umożliwienie wygojenia miejsc zmienionych chorobowo. Dzięki temu następuje złagodzenie objawów biegunki, krwawienia z odbytnicy i bólu brzucha.

Leczenie ma na celu:

  • łagodzenie objawów zaostrzenia choroby;
  • uzyskanie stanu remisji (braku objawów). Takie działanie lekarz może określić jako „indukcję remisji”. Po uzyskaniu kontroli nad objawami choroby celem leczenia jest długotrwałe zapobieganie wystąpieniu jakichkolwiek objawów. Postępowanie to określa się mianem „leczenia podtrzymującego”;
  • zapobieganie powikłaniom, a tym samym poprawa jakości życia.

Niektóre z leków stosowanych do powyższych różnych celów mogą być takie same, lecz podaje się je w odmiennych dawkach i przez różny czas w zależności od poszczególnych stadiów choroby.

Rodzaj stosowanego leczenia zależy od ogólnego stanu zdrowia pacjenta i wpływu choroby na jego życie. Plan leczenia ustala się na podstawie następujących czynników:

  • rodzaju choroby: wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub choroby Leśniowskiego-Crohna;
  • wywiadu chorobowego na temat stanu zdrowia i leczenia w przeszłości;
  • indywidualnych potrzeb, życzeń i oczekiwań pacjenta.

W przypadku pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego leczenie zależy od rozległości zmian chorobowych w jelicie oraz stopnia nasilenia stanu zapalnego. Na przykład zmiany umiejscowione w dolnym odcinku jelita można leczyć z użyciem środków podawanych bezpośrednio do odbytnicy w postaci wlewów lub czopków, natomiast stan zapalny w innych fragmentach jelita można leczyć z zastosowaniem środków doustnych w postaci tabletek.

W przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna zwykle początkowe postępowanie opiera się na stosowaniu leków zbliżonych do środków podawanych w terapii wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Jednak w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna częściej stosuje się leki immunosupresyjne w celu kontrolowania stanu zapalnego oraz w ramach terapii podtrzymującej, która zapobiega nawrotom objawów.

Przy obu chorobach konieczne może być leczenie chirurgiczne, jeśli zawodzi farmakoterapia lub występują powikłania, jednak początkowe postępowanie terapeutyczne zwykle polega na podawaniu leków. Pacjenci zastanawiający się nad ewentualną koniecznością leczenia chirurgicznego powinni porozmawiać o tym z lekarzem.

Ustalenie planu leczenia

Po rozpoznaniu u pacjenta wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub choroby Leśniowskiego-Crohna lekarz opracowuje plan leczenia, zwykle z uwzględnieniem terapii podtrzymującej, czyli leku, który należy przyjmować codziennie w celu zapobiegania wszelkim zaostrzeniom objawów.

Pacjent musi regularnie zgłaszać się na wizyty kontrolne, aby sprawdzić, czy leczenie jest skuteczne oraz czy odpowiada pacjentowi i jego stylowi życia, a także w celu monitorowania przebiegu choroby.

shutterstock_28490356

Należy jak najściślej przestrzegać planu leczenia, ponieważ jest to najlepszy sposób kontrolowania NZJ.

Jeśli plan wydaje się zawodzić bądź u pacjenta zaczynają występować działania niepożądane, należy porozmawiać z lekarzem, który może odpowiednio zweryfikować lub zmienić leki.

Ponadto pacjent może zostać skierowany do pielęgniarki specjalizującej się w NZJ, która może zapewnić dodatkową pomoc oraz udzielić szczegółowych wskazówek na temat innych źródeł informacji i grup wsparcia dla pacjentów.